KSZTAŁTOWANIE BIORÓŻNORODNOŚCI I RODZIME NASADZENIA W KRAJOBRAZIE ROLNICZYM

Projekt nasadzeń wspierających gatunek ptaka – dzierzbę gąsiorka (Lanius collurio) w krajobrazie rolniczym.
Projekt zrealizowany na obszarze powiatu głubczyckiego stanowi odpowiedź na problem silnej defragmentacji siedlisk w krajobrazie o wybitnie agrarnym charakterze. Prowadzone od lat procesy scalania gruntów rolnych oraz monokultury uprawowe doprowadziły do znacznego zubożenia bioróżnorodności i zjawiska izolacji fauny.
Głównym założeniem opracowania było stworzenie zrównoważonych i optymalnych warunków bytowych dla dzierzby gąsiorka (Lanius collurio) – ptaka z gatunku zagrożonego utratą naturalnych miejsc lęgowych w wyniku usuwania śródpolnych zakrzewień.

Z uwagi na uwarunkowania przestrzenne, w tym brak możliwości wykreowania w pełni ciągłych korytarzy ekologicznych, rdzeniem koncepcji stała się strategia kształtowania siedlisk pomostowych, tzw. „stepping stones”. System ten bazuje na odtworzeniu i wzbogaceniu tradycyjnych miedz oraz przydrożnych pasów zieleni, które przyjmują formę wyspowych struktur ułatwiających migrację fauny pomiędzy odizolowanymi płatami środowiska. Zapobiega to izolowaniu niewielkich populacji, przywracając biologiczną przepustowość krajobrazu rolniczego i chroniąc glebę przed erozją wietrzną.

Rygorystyczny dobór rodzajów i gatunków roślin.

Podstawą skutecznego myślenia siedliskowego w tym założeniu jest rygorystyczny dobór rodzajów i gatunków roślin, ściśle oparty na wytycznych z raportu przyrodniczego pt. „Koncepcja utworzenia siedliska dla gąsiorka Lanius Collurio na terenie powiatu głubczyckiego”. Zgodnie z zaleceniami ekspertów – biologów, wprowadzono gatunki roślin uznane za optymalne dla tworzenia remiz i bezpiecznych miejsc lęgowych, m.in. rodzimą dziką różę, głóg i tarninę, a także drzewa owocowe, takie jak grusza i śliwa. Ciernista struktura tych krzewów gwarantuje gąsiorkom fizyczne bezpieczeństwo oraz przestrzeń do tworzenia charakterystycznych „spiżarni” , natomiast obfite kwitnienie i owocowanie stanowi nieoceniony pożytek dla owadów i innych ptaków (m.in. kwiczołów, drozdów czy jarzębatek), budując stabilną bazę pokarmową.

Równolegle, za priorytet projektu uznaliśmy eliminację inwazyjnych gatunków obcych (IGO) z obszaru objętego opracowaniem. Wykonana przez nasz zespół inwentaryzacja dendrologiczna wykazała obecność m.in. klonu jesionolistnego, jesionu pensylwańskiego oraz orzecha włoskiego – roślin, które zaplanowano do usunięcia, aby chronić cenne siedliska przed degradacją i wypieraniem flory
rodzimej.

Cenne samosiewy do zachowania.

Istotnym aspektem opracowania jest włączenie w ramy projektowe procesów naturalnej sukcesji ekologicznej. Odrzucono praktykę całkowitego czyszczenia terenu z młodych samosiewów na rzecz zachowania zinwentaryzowanych, cennych – rodzimych samosiewów drzew i krzewów, które jako organizmy naturalnie wyselekcjonowane charakteryzują się najwyższą odpornością na lokalne warunki i zmiany klimatu. Takie działanie, wsparte ekstensywnym planem zarządzania, ograniczającym cięcia techniczne do niezbędnego minimum i wykluczającym ingerencję w sezonie lęgowym ptaków, pozwala na wytworzenie bogatego ekotonu – samoregulującego się, odpornego układu, w którym architektura krajobrazu celowo i świadomie ustępuje miejsca naturalnym procesom przyrodniczym.

Cel projektu: ochrona różnorodności biologicznej powiatu głubczyckiego poprzez rozwój zielonej infrastruktury na obszarach miejskich i pozamiejskich w oparciu o gatunki rodzime.

Efekty i rezultaty projektu:
1) ochrona i rozwój siedlisk dla lokalnych gatunków roślin i zwierząt oraz zachowanie bioróżnorodności i ochrona gatunków zagrożonych,
2) poprawa bytowania gatunków zamieszkujących areał siedlisk gatunków rzadkich i zagrożonych wyginięciem,
3) wzrost atrakcyjności turystycznej i rekreacyjnej powiatu poprzez utworzenie alei drzew owocowych i remiz oraz rozwój obszarów zielonych,
4) poprawa zdrowia i dobrostanu mieszkańców poprzez dostęp do zielonych przestrzeni,
5) zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców, sprzyjające bardziej zrównoważonemu stylowi życia i lepszej ochronie środowiska,
6) poprawa jakości ekosystemów i zachowanie różnorodności biologicznej, przyczyniające się do zrównoważonego rozwoju regionu,
7) poprawa jakości powietrza, ograniczenie erozji gleb i poprawa zarządzania wodami opadowymi,
8) zapobieganie zmianom klimatycznym poprzez sekwestrację dwutlenku węgla,
9) wzmocnienie więzi społecznych i współpracy w ramach społeczności lokalnej,
10) wsparcie dla lokalnej gospodarki w zakresie np. agroturystyki, produkcji lokalnej żywności czy usług ogrodniczych.

Projekt projekt “Ochrona różnorodności Biologicznej powiatu Głubczyckiego” jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Opolskiego na lata 2021-2027. Projekt w partnerstwie: Powiat Głubczycki i Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Prudnik.